Cù Huy Hà Vũ, một nạn nhân tiêu biểu của văn hóa Việt Nam suy đồi và lạc hậu


Nguyên Anh

I

Có thể khẳng định trí tuệ Vũ thuộc hạng giỏi, đạt được những ba tấm bằng (tiến sĩ luật kinh tế, thạc sĩ văn chương, cử nhân học viện hành chính công) ở Pháp, một quốc gia văn minh nổi tiếng bậc nhất thế giới về giáo dục và đào tạo. Xem lại bài thơ mà nhà thơ Huy Cận, thân sinh Vũ, viết khi Vũ khoảng một tuổi, có thể thấy gia đình kỳ vọng vào Vũ rất nhiều. Gia đình của Vũ cũng thuộc hàng danh gia vọng tộc của nước Việt. Cái thời Vũ còn trẻ, là lúc người ta nhồi nhét vào đầu con trẻ những lý tưởng cao siêu, những hành động anh hùng cách mạng, những tấm gương vĩ nhân kiệt xuất.

* * *Nhưng thực tế lại gần như trái ngược với những gì Vũ được dạy bảo, rèn luyện – từ gia đình đến nhà trường. Có thể dẫn ra một ví dụ, so sánh thực tế với “năm điều Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng” – thứ mà học sinh Việt Nam từ nửa thế kỷ này phải học thuộc từ khi mới cắp sách đi học.

– Liệu có thể bảo chính phủ Việt Nam ngày nay là yêu nước khi người ta cố tình khai thác bô-xít ở Tây Nguyên, cố tình cho người Trung Quốc thuê đất rừng, để các nhà thầu Trung Quốc (trình độ kỹ thuật không tốt) trúng hàng loạt các dự án quan trọng, ngăn cản bà con ta thể hiện lòng yêu nước bằng cách biểu tình bất bạo động và mặc áo có những câu chữ thể hiện chủ quyền lãnh thổ, biển đảo?

– Liệu có thể bảo các quan chức, thơ lại của chế độ này là yêu đồng bào khi họ ngày đêm tìm cách tham nhũng, mưu lợi cá nhân bất chấp ngân sách cạn kiệt, môi trường tan hoang, dân ta còn nhiều người đói khổ? thủ tục hành chính tức “hành là chính”, rồi công an đánh dân, giết dân. Chính quyền cướp đất của nông dân làm dự án kiếm chác “mầu mỡ”, cấm công nhân biểu tình đòi quyền lợi …

– Liệu có thể nói xã hội Việt Nam bây giờ là học tập tốt khi tình trạng bằng rởm, bằng giả, học thuê, thi thuê lan tràn không kiểm soát nổi? Liệu có thể nói kinh tế quốc doanh Việt Nam là lao động tốt khi đa số liên tục làm ăn ít lãi, thậm chí phá sản, trút lên người dân Việt những khoản nợ kinh hoàng? Là một nước nông nghiệp mà từ hạt muối, que tăm, lọ tương ớt, thức ăn chăn nuôi đều phải nhập với số lượng lớn.

– Người Việt Nam ngày nay liệu có thể gọi là đoàn kết tốt khi mà 35 năm sau chiến tranh vẫn chưa dứt hận thù giai cấp, hận thù ý thức hệ? Nhiều tù nhân từ chế dộ VNCH vẫn chưa được ân xá, hàng loạt những người bất đồng chính kiến bất bạo động bị rũ tù.

– Xã hội Việt Nam liệu có thể gọi là có kỷ luật tốt? Khi tình trạng “thật thà ăn cháo, bố láo ăn cơm” ngày càng phổ biến như một thứ văn hóa của dân tộc. Tình trạng vi phạm luật, bất chấp luật và luồn lách qua luật tự trên xuống dưới, từ trung ương đến địa phương đâu cũng có và ngày càng nhiều. Làm bất cứ việc gì liên quan đến chính quyền là phải đút lót không nhiều thì ít. Mua quan bán chức thì đến mức Bộ trưởng Nội Vụ phải thừa nhận, nói toẹt ra giữa nghị trường.

– Đất nước Việt Nam ngày nay, nhất là các đô thị lớn như Sài Gòn, Hà Nội có được giữ gìn vệ sinh thật tốt không? Thực phẩm hàng ngày bày bán ở Việt Nam liệu có đảm bảo các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn không?

– Đất nước còn nghèo, vậy mà xây sân vận động thật hoành tráng, làm đại lễ thật là to, mở rộng thủ đô lớn cỡ nhất nhì thế giới, dự định làm đường sắt cao tốc tốn hàng mấy chục tỷ đô la Mỹ … những cái ấy liệu có phải là khiêm tốn? Các bác đảng viên (cs), nhất là các chức sắc của chế độ hiện hành liệu có thật thà khai báo tài sản? có thật thà nói thẳng ra là mình đíu biết gì về chủ nghĩa xã hội, đíu tin tưởng gì lý tưởng cộng sản, chỉ hô hào để lấy chức đoạt quyền mưu lợi cá nhân mà thôi? Tham nhũng quan liêu tràn lan khắp nơi mà gần như đa số các đảng viên cộng sản không dám đấu tranh (*) liệu có thể gọi là dũng cảm được không?

* * *Thực tế và những điều được được dạy, được học rất khác xa nhau, thậm chí đối nghịch nhau. Năng tài bản thân không sao phát huy được theo lý tưởng cao đẹp đã ấp ủ, đã được dạy dỗ nhét nhồi từ hồi còn con trẻ. Yêu nước ư? Ai cho yêu nước? Thương dân ư? Ai cho thương dân? Thật thà ư? Ai cho thật thà? Dũng cảm ư? Ai ngợi ca dũng cảm? (**) Như thế hỏi làm sao không uất ức, không bực mình? Đấy là chưa kể đến sự kỳ vọng của gia đình, truyền thống của gia tộc cũng là một áp lực không nhỏ. Sự phản kháng, nổi loạn của những người như Vũ là tất yếu. (***)

http://danluan.org/node/7021

____________________________________

(*) Chưa thấy có vụ tham nhũng nào do các chi bộ phát giác. Các chức sắc đảng viên tham nhũng, lộng quyền hầu như vị nào cũng là đảng viên loại một, thuộc chi bộ trong sạch vững mạnh.

(**) Quan niệm sống phổ biến trong xã hội Việt Nam ngày nay: Đấu tranh = tránh đâu. Cãi thủ trưởng là ngu, là dại. Đấu tranh chống tiêu cực là không thức thời. Ngậm miệng, nhắm mắt làm ngơ trước cái xấu là biết điều. Biết đút lót kiếm chức quyền, biết bòn rút của công làm của tư mới là khôn, là giỏi.

(***) Đấy là chưa kể những lời khích bác, chê trách, dè bỉu, đại loại “tưởng mầy học hành khấm khá thế nào chứ cũng đíu làm nên vương tướng gì. Đíu bằng thằng A, thằng B … đíu cần học, đíu cần lý tưởng, đíu cần giữ gìn tư cách đạo đức trong sạch, đíu cần chiên môn cao, chỉ cần nghe lời các cụ, chịu khó lòn trôn, ma lanh “quan hệ”, nay chúng nó đã uy quyền, lợi lộc gấp trăm gấp ngàn lần mầy, dù đíu có tài, đíu có điều kiện như mầy”. Đặt vô vị trí như của Vũ mà nghe những lời quan xiêm ấy liệu có bực không?

II

Trong Tây Du Ký, có đoạn kể về Trư Bát Giới, vốn là Thiên Bồng Nguyên Soái ở Thiên Đình. Va cảm nhận được cái đẹp của Hằng Nga, muốn gần gũi, nhưng chỉ mới nắm tay người đẹp, tức thì đã bị qui tội là “đồ con lợn” và tống xuống trần gian. Ở chốn nhân gian, gã cứu người bị cường hào bức bách và gã cũng rất chăm chỉ làm việc. Tuy nhiên, gã luôn phải mang bộ mặt mỹ miều giả tạo giống mọi người, thì mới được người ta quý, người ta yêu. Khi gã không mang bộ mặt mĩ miều giả tạo, để lộ mặt thật – không giống người thường, tức thì bị mọi người khinh ghét, xa lánh, coi là yêu quái, mặc dù gã chân thật và tốt tính.

* * *

Xã hội Việt Nam vài chục năm trở lại đây cũng tương tự như cái Thiên Đình, cái nhân gian trong Tây Du Ký. Tất cả những lý tưởng cao siêu, mục tiêu tốt đẹp chỉ để ngắm, để nhìn và tôn lên để thờ, chứ không được làm. Ai cố tình làm theo những cái rõ ràng được cho là tốt đẹp, được coi là lý tưởng, nhẹ thì bị coi là “hấp”, “chập”, “không thức thời”. Nặng hơn, động đến cái quyền quan liêu, cái lợi tham nhũng của tầng lớp cầm quyền là bị bắt bớ, tra xét, và thế nào cũng bị xử án thành “phản động, chống phá nhà nước xã hội chủ nghĩa và chính quyền của nhân dân”. Người ta luôn luôn phải sống theo lề lối khuôn sáo, giả tạo từ trong gia đình, họ tộc cho đến ở nhà trường, xã hội, cơ quan.

Có thể nói văn hóa, lối sống của xã hội Việt đã trở nên suy đồi, lạc hậu và bệnh hoạn. Lạc hậu ở chỗ, thực tế cuộc sống ngày nay là kinh tế thị trường, là xã hội thông tin, là thế giới mở, là công nghiệp hiện đại, là điện khí hóa, thành thị hóa. Nhưng, nền nếp văn hóa lại cố chèo kéo con người phải sống theo khuôn phép xã hội nông nghiệp lạc hậu, lề thói nông thôn khép kín, đạo đức phong kiến cổ hủ. Cái văn hóa tổ chức xã hội cũng không hơn thể chế độc tài chuyên quyền phong kiến được bao nhiêu, hình thức là dân chủ văn minh, thực tế thì ngược lại.

Suy đồi ở chỗ: Những cái thật sự tốt đẹp thì bị chê trách (ví dụ chống tham nhũng, quan liêu), lý tưởng xây dựng xã hội chân thiện mỹ thì bị khinh rẻ (ví dụ thầy Khoa chống sự xuống cấp giáo dục thì bị coi là “không thức thời”), yêu nước thương dân thì bị coi là quân phản động. Trong khi đó, những cái xấu xa tội lỗi (ví dụ tư duy và hành động nịnh trên nạt dưới, thượng đội hạ đạp) lại được coi là “biết cách sống”. Bán rẻ đất đai tài nguyên quốc gia được coi là “đúng luật, đúng nghị quyết”. Trấn áp dân lành tay không tấc sắt đòi quyền lợi chính đáng được coi là hết mình cho “lý tưởng”…

Bệnh hoạn ở chỗ, người ta không thực sự nhiệt tình tìm cách giải quyết những sự lạc hậu, yếu kém, suy đồi bằng tư duy thực tế vật chất. Trái lại, lối sống xã hội càng suy đồi, lạc hậu bao nhiêu thì lại càng tìm cách dùng hình thức đạo đức màu mè không thực tế để khỏa lấp đi bấy nhiêu. Kết quả, những ý nghĩ, ý tưởng, hành động tốt đẹp trở nên lạc lõng, “quái đản” và có khi bị đem ra làm trò cười. Con người Việt ngày càng trở về với tư duy, lối sống nặng tính bản năng, bạo ngược, hung tàn, đểu cáng và khốn nạn.

* * *

Trong một xã hội có văn hóa, lối sống suy đồi – lạc hậu – bệnh hoạn như phân tích ở trên, thì, những người trung thực, lương thiện, có nhiệt tâm xây dựng xã hội chân thiện mỹ, nặng tình với sự phát triển tiến bộ của nước non, cộng đồng như Khoa, như Vũ… tất bị coi là “lạ” không chỉ với chính quyền quan liêu tham nhũng mà còn cả với nhiều người sống xung quanh. Khi có cơ hội là người ta xông vào ghè đập vì… nó không giống mình, nó cản trở sự ăn bẩn, sống bẩn, nghĩ bẩn của mình.

Cù Huy Hà Vũ có học thức thật, thế thì những kẻ “học giả” sẽ không ưa. Vũ ngông nghênh ngang tàng mà vẫn được vợ ngoan nhà đẹp, vẫn được các “sếp nhớn” nể vì, nhân dân coi trọng, thế thì, những kẻ quanh năm suốt tháng phải luồn cúi, nịnh nọt mới có quyền có lợi có danh chúng không ghen tức mới lạ. Gần đây, Vũ lại táo tợn góp phần cản trở việc thu những món lợi bất chính của một số kẻ chóp bu trong tầng lớp cầm quyền, tất nhiên sẽ bị chúng trút hận, trả thù.

Tuy nhiên, đúng là “lửa thử vàng”. Kinh qua những biến động như vụ bắt Cù Huy Hà Vũ vừa rồi, mặt thật của chế độ hiện hành ở Việt Nam lộ rõ hơn bao giờ hết. Một người đã ngoại ngũ tuần “tri thiên mệnh”, giàu học thức qua đào tạo bài bản ở thế giới văn minh, giàu kinh nghiệm sống thì không thể nào là kẻ “không biết mình là ai”. Xuất thân từ gia đình thuộc hàng thượng đẳng, cách mạng gộc, thì rất ít có sự hằn thù với chế độ. Một người được các bậc thượng đại đẳng, khai quốc công thần của chế độ hiện hành quan tâm, coi trọng chả nhẽ lại là kẻ điên khùng.

Hơn tất cả, khi Vũ lâm nạn, từ người vợ gối ấp tay kề, người bạn đồng hương chí cốt, gia đình, họ tộc… cho đến nhân dân, cộng đồng quốc tế luôn sát cánh bên Vũ. Một người xấu xa tội lỗi mà được như thế sao? Liệu ông Nguyễn Tấn Dũng – giả sử bị bắt vì Vinashin, vì bauxit Tây Nguyên, có được nhiều người quan tâm ủng hộ như thế không?

Một trường hợp như vậy mà cả hệ thống quyền lực và báo chí hè nhau bôi nhọ, vùi dập thì chả khác gì chính quyền tự làm nhọ tay, nhọ mặt mình còn người bị bôi nhọ, bị vùi dập lại sáng choang như quý kim được đánh bóng. Đúng là khi vận đỏ đánh bậy cũng ù, khi vận đen thì tính nát nước vẫn cháy. Một lực lượng chính trị khi gặp thời thì làm liều cũng thành công, càng liều càng thắng lớn, nhưng khi hết thời thì nói câu gì dở câu đó, tính nát nước mới làm nhưng vẫn thất bại, vì thời vận đã đến lúc tận rồi.

* * *

Để kết thúc bài viết nầy, xin chép lại một câu, trong một bộ phim khoa học, mà Nguyên Anh nghĩ là rất hay: Cách đây hàng triệu năm, có thể con vượn đầu tiên biết đi bằng hai chân đã bị cả đàn xúm vào đập cho đến chết vì bị cho là loài dị chủng. Rồi con thứ hai, thứ ba… cho đến con thứ một nghìn cũng có thể bị như vậy. Nhưng không gì có thể cản trở được quy luật tiến hóa, việc đi bằng hai chân ngày càng phổ biến, lan rộng, và nhờ đó, mới có loài người như ngày hôm nay.

 

Bài này đã được đăng trong Bài vở liên quan. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

2 Responses to Cù Huy Hà Vũ, một nạn nhân tiêu biểu của văn hóa Việt Nam suy đồi và lạc hậu

  1. Điên khùng vì Tổ Quốc vì Nhân dân thì có làm sao? Đó là vì sao sáng vô ngần của non sông ta mà! Ước sao mọi người Việt nam đều điên khùng như vậy! Kẻ thù nào dám sờ vào đất nước ta?

  2. Hơi bi quan! Tình hình đất nước ta chưa đến nỗi nào đâu! Nhưng cần nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng yêu nước nồng nàn thương dân vô hạn! Mỗi người dân mỗi tôn giáo đồng hành vô điều kiện cùng dân tộc! Các chiến sỹ công an nhân dân! Nhìn rõ quân cướp mà tiêu diệt! Các chiến sỹ quân đội nhân dân! Nhìn thẳng đầu thù mà bắn! Tiến sỹ nhân dân, mưu cầu hạnh phúc cho dân! Nhạc sỹ nhân dân! Dậy dân ta hát! Ca sỹ nhân dân! Hát cho dân ta nghe! Toàn dân ta anh dũng tiến lên!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s